Weven met het verleden

Het is moeilijk uit herinneringen een objectieve geschiedenis te distilleren. Een enkel brein verbonden met een enkel paar ogen slaat eens iets op en brengt enige tijd later iets terug. Neus, vingertoppen, haartjes in de nek waarnemen ook, houden op andere manieren bij. Verschillende texturen dragen verschillende klanken en kleuren. Een jeugd gevuld met vetkrijt, galmend glas, gesmolten plastic en wapperende staatsvlaggen maakt in terugblik geen onderscheid tussen portretten van heersers en affiches van King Kong. Soms kijkt de herinneraar in gedachten naar een zelf die beleeft. Theater in de binnenkamer met moeders, teddyberen, klasgenoten en barbiepoppen. Ze spelen samen verhalen na volgens het script van dat ene brein.

Dat is hoe Vladlena Sandu haar eerste documentaire langspeler vormgeeft. Onder de titel Memory presenteert ze een persoonlijk verslag van een groeiend verleden. Een verleden dat voor de filmmaakster in de USSR begon en later vele bochten nam. In korter werk ging ze al aan de slag met de geheugens van andere vrouwen uit gelijkaardige streken en verledens. Nu komen de dingen samen.

De eigen blik uitgespeeld, treedt Sandu in dialoog met andere ogen, waarna een collectief geheugen vorm krijgt (‘memory’ is geheugen en herinnering in een enkel woord). Gesprekken met grootmoeders en -vaders of met instellingshoofden uit geschiedenisboeken maken dikkere takken in de verhaallijn. Echte foto’s uit echte archieven, al dan niet op de hoofden van poppen gekleefd, maken het verleden tastbaar. Daar lijkt Sandu naar op zoek te gaan: een manier om haar verleden te kneden tot een aanwezigheid waarmee ze in gesprek kan gaan. Dat ding mag fouten dragen of de filmmaker tegenspreken, maar het kan ook gidsend en troostend werken om te weten waar je vandaan komt.

In de montage knutselt Sandu aan haar levende, groeiende geheugenwerk. Ze herhaalt beelden en verknipt ze. Sommige beelden komen in spiegels terug, sommige in woorden. Het herinneren is een poëtische taal die zich vanzelfsprekend leent tot montagetechniek. De vrije associatie, het gebrek aan hiërarchie, de herkenbare van-de-hak-op-de-tak-vertelstructuren. Dit alles mondt uit in een erg persoonlijk werk, volledig vervlochten met de taal van cinema, (zo ook) reflecterend op cinema, op geheugen, op samenzijn, samendenken, samenherinneren.

Hier vind je de vertoningsdata van Memory op Film Fest Gent.