Ogen open dromen

Als kind las ik in een prentjesboek over het brein dat mensen geen gezichten uit het niets kunnen verzinnen, personages in onze dromen zijn dus altijd reflecties van figuren in ons echte leven. Al zijn ze het kassameisje in de supermarkt waar je vijftien seconden een interactie mee had bij het afrekenen, of een oude vrouw die je op straat passeert. Hun gelaat nestelt zich in je onderbewustzijn om later tijdens je remslaap een rol te spelen in jouw droom. Een van de laatste keren dat ik de bus nam met mijn oma wees ze af en toe een willekeurig iemand op straat aan en zei ze dat ze die nacht over diegene had gedroomd. Deze uitspraken waren het resultaat van haar alzheimer, maar ze wekten bij mij ook de vraag op: als je eigen werkelijkheid desintegreert, neemt jouw droomwereld daarvan de plaats in?

Resurrection speelt zich af in een wereld waar men bewust voor één realiteit heeft gekozen, die van het eeuwige leven, en in ruil daarvoor dromen zij niet meer. Toch zijn er wezens, ‘Fantasmers’, die stiekem doordromen. Een daarvan, een Nosferatu-achtig monster, wordt op zijn sterfbed gevonden door een mysterieuze vrouw (Shu Qi). Zij neemt voor zijn sterven een kijkje in zijn hart om zijn laatste dromen als films te zien herleven. Wat volgt zijn vijf quasi losstaande verhalen, met in de ‘hoofdrol’ steeds de Nosferatu-Fantasmer (Jackson Yee) in een andere vorm. Het is niet duidelijk of de Fantasmer ervan bewust is dat hij droomt, maar hij herrijst telkens opnieuw in elk verhaal om zijn nieuwe realiteit te ervaren. Wij als kijker kunnen alleen hetzelfde doen.

Talloze films navigeren op de lijn tussen dromen en werkelijkheid, zich afvragend welke kant meer invloed heeft op de ander, om verder te reflecteren over het feit dat film hét medium is om dat spanningsveld te onderzoeken. Bi Gan duikt met Resurrection in deze zee van gedachten; het is geen nieuw vraagstuk, maar op vormelijk vlak een uiterst originele en ambitieuze meditatie ervan. De dromen van de Fantasmer brengen subtiele odes aan verschillende hoofdstukken uit de filmgeschiedenis en hebben daarnaast als rode draad de menselijke zintuigen; zicht, gehoor, smaak, reuk en tast komen alle vijf aan bod in zijn odyssee. Daarmee nodigt Bi Gan je uit om de realiteit, al is het die van film, jouw dromen of jouw wakende leven, met je gehele zijn te benaderen in plaats van enkel te kijken.

Wie bekend is met het werk van Bi Gan, zal zijn speelse gebruik van perspectief al zijn opgevallen. Via kadrering, 3D-brillen, maquettes en reverse motion herinnert hij je er constant aan dat alles wat je ziet op het grote scherm een manipulatie is. Dat thema van manipulatie grenst ook aan de magie van film, je laat je meeslepen in wonderlijke beelden. De vijf verhalen brengen dan ook op diverse manieren hulde aan hoe deze wonderlijke beelden vorm krijgen, via belichting, geluidsontwerp, setbouw, cinematografie en de enigszins over het hoofd geziene kunstvorm van SFX-make-up. Allemaal delen van een geheel die onvermoeibaar tot stand komen door ploegen van mensen die samen aan een film werken. Terwijl deze aspecten uiteraard geholpen worden door de technologie, is het uiteindelijk de bereidheid van mensen om dromen tot leven te brengen die ons film geeft. En zoals Bi Gans Méliès-achtige optische trucjes tonen, blijken die verbeelding en toewijding al sinds de geboorte van film de drijvende kracht van cinema.

Dromen zijn niet uit onze wereld verdwenen, maar onze greep op de realiteit lost steeds meer. Beelden overspoelen ons constant online, ze kunnen ons gedrag manipuleren of doen twijfelen aan de werkelijkheid. Iedereen heeft weleens meegemaakt dat na een gesprek plots reclame opduikt voor precies datgene waar het gesprek over ging. Of dat je tijdens het scrollen een mooie foto tegenkomt en je je meteen afvraagt of die door AI is gemaakt. Als ons wakend leven al stilletjesaan veroverd wordt, is de droomwereld wellicht de enige plek die nog echt de onze is. Zoals de droommensen de werkelijkheid van mijn oma begonnen binnen te treden, zouden wij misschien vaker naar de kant van de droom moeten vluchten. De zorgvuldig geconstrueerde droomwerelden van Resurrection voelen zo nadrukkelijk menselijk aan dat ze bij je binnenkomen als een pleidooi om film te beschermen tegen de klauwen van artificiële intelligentie en overbodige CGI.

Sinds dat prentenboek heb ik mij na het ontwaken uit een droom waarin ‘onbekenden’ voorkwamen vaak afgevraagd wie die personen waren in mijn realiteit. Andersom valt een gezicht op als ik de bus opstap en ben ik kort benieuwd of diegene straks in mijn droomwereld zal verschijnen. Resurrection bezoekt beide kanten van deze zone: de technische constructie van dromen door mensen en tegelijk het onmiskenbare feit dat het dromen zijn die ons menselijk maken. In beide richtingen kun je nooit voorspellen welke realiteit de andere zal beïnvloeden.